Przepisy prawne co jakiś czas ulegają większym lub mniejszym zmianom, które warto śledzić. Dla osoby, która nie zajmuje się kwestiami prawnymi na co dzień, jest to jednak trudne, dlatego przychodzimy z pomocą, aktualizując informacje dotyczące konsekwencji przekroczenia prędkości o ponad 50 km/h w terenie zabudowanym.
Czy policja ma prawo do zatrzymania prawa jazdy kierowcy za pokwitowanie?
Aktualizacja: stan prawny na 2025 r.
Tak, policja ma prawo do zatrzymania prawa jazdy. Od końca 2020 roku system zatrzymania prawa jazdy stał się elektroniczny. Oznacza to, że policjant w momencie stwierdzenia naruszenia nie odbiera fizycznego dokumentu prawa jazdy (o ile jest to polski dokument), lecz odnotowuje jego zatrzymanie w Centralnej Ewidencji Kierowców (CEK).
Na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a Ustawy Prawo o ruchu drogowym, policjant ma uprawnienie do zatrzymania prawa jazdy za pokwitowaniem (pokwitowanie to jest informacja o elektronicznym zatrzymaniu uprawnień) w przypadku:
- Przekroczenia dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h w terenie zabudowanym,. Pokwitowanie takie uprawnia kierującego do kierowania pojazdem przez 24 godziny od chwili zatrzymania uprawnień. Po upływie tego czasu prowadzenie pojazdu jest nielegalne.
- Przewożenia osób w liczbie przekraczającej liczbę miejsc określoną w dowodzie rejestracyjnym pojazdu. W tym przypadku również uprawnienia są zatrzymywane na 3 miesiące.
Rodzaje postępowań i środki karne
Zatrzymanie prawa jazdy regulowane są przez:
- Decyzję właściwego starosty w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami (postępowanie administracyjne).
- Zakaz prowadzenia pojazdów orzekany przez Sąd jako środek karny (stosowany na gruncie Kodeksu karnego i Kodeksu wykroczeń).
Środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów:
- Kodeks karny: Orzeka się go na okres od roku do 15 lat.
- Kodeks wykroczeń: Orzeka się go na okres od 6 miesięcy do 3 lat.
Elektroniczne zatrzymanie prawa jazdy – jak to działa?
Warto dodać także krótkie wyjaśnienie na temat tego, czym jest i jak działa CEK (Centralna Ewidencja Kierowców). Jest to bowiem system, który funkcjonuje od kilku lat. Oznacza to, że:
- policjant wprowadza informację o zatrzymaniu prawa jazdy do systemu,
- kierowca nie może prowadzić pojazdów, nawet jeśli nadal posiada fizyczny dokument,
- informacja jest automatycznie przekazywana do starosty.
Uwaga: prowadzenie pojazdu w okresie zatrzymania uprawnień jest przestępstwem.
Przekroczenie dopuszczalnej prędkości w terenie zabudowanym powyżej 50 km/h – przyjęcie mandatu
Oto jak wygląda procedura w sytuacji, gdy kierujący zostaje zatrzymany za przekroczenie prędkości o ponad 50 km/h w terenie zabudowanym i przyjmuje mandat.
Wysokość mandatu
- 51-60 km/h: 1500 zł (w recydywie 3000 zł)
- 61-70 km/h: 2000 zł (w recydywie 4000 zł)
- powyżej 71 km/h: 2500 zł (w recydywie 5000 zł)
Punkty karne
- 51-60 km/h: 13 punktów
- 61-70 km/h: 14 punktów
- powyżej 71 km/h: 15 punktów
Policjant elektronicznie zatrzymuje uprawnienia do kierowania pojazdami i wydaje kierującemu pokwitowanie uprawniające do jazdy tylko przez 24 godziny.
Konsekwencje przekroczenia prędkości o ponad 50 km/h w terenie zabudowanym
| Rodzaj konsekwencji | Co grozi kierowcy |
|---|---|
| Zatrzymanie prawa jazdy | 3 miesiące – decyzja administracyjna starosty |
| Mandat karny | Wysoka grzywna – zależna od skali przekroczenia i recydywy |
| Punkty karne | Do 15 punktów karnych |
| Forma zatrzymania | Elektroniczna – wpis do systemu CEK |
| Początek obowiązywania zakazu | Od momentu kontroli drogowej |
| Możliwość odwołania | Tak – odwołanie do SKO, a następnie do WSA |
Działania Starosty
- Policja przekazuje informację o zatrzymaniu uprawnień do właściwego starosty.
- Starosta, na mocy art. 102 ust. 1 pkt 4 Ustawy o kierujących pojazdami, wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności (okres ten liczy się od daty zatrzymania uprawnień przez policję).
Konsekwencje jazdy mimo zatrzymania uprawnień:
- W przypadku, gdy osoba, której zatrzymano prawo jazdy (w okresie 3 miesięcy), prowadzi pojazd, starosta wydaje decyzję administracyjną o przedłużeniu okresu zatrzymania prawa jazdy do 6 miesięcy.
- Prowadzenie pojazdu w okresie zatrzymania prawa jazdy jest wykroczeniem z art. 94 § 1 Kodeksu wykroczeń, za które grozi grzywna nie niższa niż 1500 zł (może orzec również zakaz prowadzenia pojazdów).
- Jeśli po raz kolejny kierujący zostanie zatrzymany w okresie wydłużonego zatrzymania (6 miesięcy), uprawnienia zostaną cofnięte, co wiąże się
z koniecznością ponownego zdawania egzaminu na prawo jazdy. - W przypadku cofnięcia uprawnień, prowadzenie pojazdu jest przestępstwem z art. 180a Kodeksu karnego (prowadzenie pojazdu pomimo cofnięcia uprawnień), za które grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
Przekroczenie dopuszczalnej prędkości w terenie zabudowanym powyżej 50 km/h – odmowa przyjęcia mandatu
Jeśli kierujący nie przyjmuje mandatu, policjant nadal zatrzymuje elektronicznie uprawnienia do kierowania pojazdami i wydaje pokwitowanie na 24 godziny. Następnie sprawa kierowana jest do sądu.
Procedura
- Policja przesyła wniosek o ukaranie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy.
- Niezależnie od postępowania sądowego, informacja o zatrzymaniu uprawnień trafia do starosty. Starosta, zgodnie z przepisami, wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące, tak jak w przypadku przyjęcia mandatu. Starosta działa na podstawie faktu stwierdzenia przekroczenia prędkości o ponad 50 km/h, a nie na podstawie przyjęcia/nieprzyjęcia mandatu.
- Sąd rozpoznaje sprawę o wykroczenie. W przypadku uznania winy, sąd może orzec grzywnę oraz zakaz prowadzenia pojazdów, jeżeli uzna to za zasadne (np. w przypadku rażącego naruszenia przepisów).
- Okres zatrzymania prawa jazdy liczy się od dnia faktycznego zatrzymania uprawnień przez policję, a nie od daty wydania decyzji starosty czy orzeczenia sądu.
Przekroczenie prędkości w terenie zabudowanym o ponad 50 km/h a brak dokumentu prawa jazdy
Sytuacja, w której kierujący przekracza prędkość o ponad 50 km/h w terenie zabudowanym i nie posiada przy sobie fizycznego dokumentu prawa jazdy, jest również uregulowana.
Popełnienie dwóch wykroczeń
- Przekroczenie prędkości: art. 92a Kodeksu wykroczeń (konsekwencje jak wyżej – wysoki mandat i punkty karne).
- Brak dokumentu: od 2020 roku, nie ma obowiązku posiadania przy sobie fizycznego dokumentu prawa jazdy (ani dowodu rejestracyjnego czy polisy OC). Kierowca musi jedynie posiadać uprawnienia do kierowania pojazdem. Weryfikacja odbywa się elektronicznie w systemie CEK.
- Jeśli jednak kierowca w ogóle nie posiada uprawnień do kierowania pojazdem (np. nigdy ich nie miał, albo zostały mu cofnięte), to popełnia wykroczenie z art. 94 § 1 Kodeksu wykroczeń (grzywna nie niższa niż 1500 zł) lub przestępstwo z art. 180a Kodeksu karnego.
Pamiętać należy również, że kierowanie pojazdem pomimo orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów (środek karny orzeczony przez sąd) jest przestępstwem stypizowanym w art. 244 Kodeksu karnego, a sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
W przypadku, gdy sąd w wyroku orzeka środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów, do czasookresu orzeczonego środka karnego wlicza się czas od momentu zatrzymania prawa jazdy/uprawnień.
Przekroczenie prędkości w terenie zabudowanym o ponad 50 km/h – co trzeba zapamiętać
Przekroczenie prędkości o ponad 50 km/h w terenie zabudowanym to wykroczenie, które niemal zawsze prowadzi do czasowego zatrzymania prawa jazdy. Choć decyzja starosty jest obligatoryjna, w wielu przypadkach istnieją podstawy do skutecznego odwołania.
Jeżeli znalazłeś się w takiej sytuacji, warto skonsultować sprawę z prawnikiem, który oceni szanse i pomoże wybrać najlepszą strategię.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Jeśli grozi Ci zatrzymanie prawa jazdy lub chcesz się odwołać od decyzji administracyjnej, skontaktuj się z kancelarią – szybka reakcja często ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy.
Zatrzymanie prawa jazdy za przekroczenie prędkości o ponad 50 km/h – FAQ
Czy zatrzymanie prawa jazdy zawsze trwa 3 miesiące?
Tak – jest to standardowy okres, o ile nie dojdzie do naruszenia zakazu prowadzenia.
Czy mogę prowadzić auto do czasu otrzymania decyzji starosty?
Nie. Zakaz obowiązuje od momentu kontroli drogowej. Jednak w przypadku odmowy przyjęcia mandatu policjant wydaje pokwitowanie na 24 godziny i sprawa jest kierowana do sądu.
Czy prawo jazdy jest zabierane fizycznie?
Najczęściej nie – zatrzymanie odbywa się elektronicznie w systemie CEK.
