Podczas kontroli drogowej kierowca powinien poddać się badaniu trzeźwości, jednak przysługują mu określone prawa dotyczące sposobu jego przeprowadzenia i weryfikacji wyniku. Odmowa badania alkomatem nie kończy kontroli, a w określonych sytuacjach może prowadzić do przeprowadzenia badania krwi. Wynik badania zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu można kwestionować, jeżeli okoliczności pomiaru lub sposób jego przeprowadzenia uzasadniają wątpliwości co do jego wiarygodności.

Jakie prawa ma kierowca podczas badania alkomatem?

Podczas kontroli drogowej kierowca ma prawo do prawidłowego przeprowadzenia badania trzeźwości, zgodnie z obowiązującymi zasadami. Funkcjonariusz powinien przeprowadzić pomiar z wykorzystaniem właściwego urządzenia oraz z zachowaniem określonych wymogów dotyczących sposobu i czasu wykonania badania. Nieprawidłowości w tym zakresie mogą mieć znaczenie przy ocenie wiarygodności wyniku.

Podczas kontroli kierowcy przysługuje prawo do:

  • wymiany ustnika przed każdym pomiarem oraz otwarcia jego opakowania w obecności osoby badanej,
  • wykonania kolejnego pomiaru, jeżeli jest on wymagany zgodnie z metodą zastosowaną przez analizator wydechu,
  • żądania weryfikacji wyniku analizatorem wydechu wykorzystującym metodę spektrometrii w podczerwieni w przypadkach określonych w przepisach,
  • żądania przeprowadzenia badania krwi po wykonaniu badania wydychanego powietrza,
  • zgłoszenia uwag dotyczących sposobu przeprowadzenia badania i ich odnotowania w protokole,
  • otrzymania protokołu z badania przeprowadzonego analizatorem wydechu, jeżeli zażąda jego sporządzenia.

 

Zasady wykonywania pomiarów określają, że badania analizatorem wydechu nie przeprowadza się przed upływem 15 minut od chwili zakończenia spożywania alkoholu, palenia wyrobów tytoniowych, papierosów elektronicznych lub używania wyrobów tytoniowych bezdymnych przez osobę badaną. W przypadku wyniku powyżej 0,00 mg/dm³ sposób wykonania kolejnego pomiaru zależy od metody zastosowanej przez analizator.

Niedochowanie wymaganych zasad przeprowadzenia badania może mieć znaczenie dla oceny jego wyniku w postępowaniu z zakresu prawa karnego. Nie oznacza jednak automatycznie, że wynik zostanie wyeliminowany jako dowód.

Jeżeli badanie wykaże obecność alkoholu, warto wiedzieć, jakie konsekwencje może mieć prowadzenie pojazdu po alkoholu i co zrobić po zatrzymaniu. Więcej na ten temat w artykule: Prowadzenie samochodu po alkoholu — co grozi i co zrobić po zatrzymaniu.

Ważne:
Zwrócenie uwagi na sposób przeprowadzenia badania oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń może mieć znaczenie dla późniejszej oceny prawidłowości pomiaru. Samo stwierdzenie uchybienia nie przesądza jednak o niewiarygodności wyniku.

Czy kierowca musi poddać się badaniu alkomatem?

W toku kontroli ruchu drogowego uprawniony organ kontroli może poddać kierującego pojazdem badaniu w celu ustalenia zawartości alkoholu w organizmie. Ustawa przewiduje również możliwość przeprowadzenia takiego badania w razie braku zgody osoby podlegającej badaniu, po uprzedzeniu jej o tym.

Jeżeli kierowca odmawia poddania się badaniu urządzeniem elektronicznym albo jego stan uniemożliwia przeprowadzenie takiego badania, ustalenie zawartości alkoholu następuje na podstawie badania krwi. Odmowa badania alkomatem nie powoduje więc zakończenia czynności kontrolnych ani nie uniemożliwia ustalenia stanu trzeźwości.

Czy można odmówić badania alkomatem?

Odmowa poddania się badaniu urządzeniem elektronicznym nie oznacza możliwości uniknięcia ustalenia zawartości alkoholu w organizmie. Przepisy przewidują możliwość przeprowadzenia badania w razie braku zgody osoby podlegającej badaniu, po uprzednim jej o tym poinformowaniu.

Odmowa badania wydechu wiąże się zatem z dalszymi czynnościami mającymi na celu ustalenie zawartości alkoholu:

  • przeprowadzeniem badania krwi, jeżeli osoba badana odmawia poddania się badaniu wydychanego powietrza,
  • ustaleniem zawartości alkoholu na podstawie badania laboratoryjnego,
  • udokumentowaniem przeprowadzonych czynności i ich wyników.

 

Ważne:
Jeżeli kierowca z przyczyn zdrowotnych nie jest w stanie prawidłowo wykonać badania urządzeniem elektronicznym, powinien poinformować o tym funkcjonariusza. Przepisy wprost przewidują przeprowadzenie badania krwi, gdy stan osoby badanej, w szczególności choroba układu oddechowego lub inne przyczyny, uniemożliwia przeprowadzenie badania wydychanego powietrza.

Jak podważyć wynik badania alkomatem?

Podważenie wyniku badania alkomatem wymaga wykazania uchybień proceduralnych lub błędów technicznych, które mogą podważać wiarygodność pomiaru jako dowodu w sprawie. Znaczenie może mieć w szczególności nieprawidłowe wykonanie badania, niezachowanie wymaganego odstępu czasu przed pomiarem, niewłaściwe wykonanie kolejnych pomiarów albo wykorzystanie urządzenia lub materiałów niespełniających wymaganych warunków. Obowiązujące zasady przewidują m.in. wymianę ustnika przed każdym pomiarem oraz określają sposób wykonywania kolejnych pomiarów w zależności od metody zastosowanej przez analizator.

Wartościowym materiałem dowodowym pozwalającym zakwestionować odczyt mogą być również wyniki badania krwi, dokumentacja medyczna dotycząca schorzeń mogących mieć znaczenie dla wyniku pomiaru oraz nagrania z monitoringu lub kamer nasobnych funkcjonariuszy. Ocena takich dowodów należy do sądu i powinna uwzględniać całokształt zgromadzonego materiału dowodowego.

Samo stwierdzenie niezgodności z procedurą nie oznacza automatycznie, że wynik badania zostanie wyeliminowany jako dowód. Istotne jest ustalenie, czy dane uchybienie rzeczywiście podważa wiarygodność konkretnego pomiaru oraz jakie znaczenie ma ono dla oceny całego materiału dowodowego w sprawie.

FAQ — badanie alkomatem podczas kontroli drogowej

Czy kierowca może sprawdzić, jakim alkomatem wykonano pomiar?

Tak, informacje o nazwie, modelu i numerze fabrycznym analizatora wydechu powinny znaleźć się w protokole badania, jeżeli pomiar wykazał obecność alkoholu. Dane te pozwalają później zweryfikować, jakie urządzenie zostało wykorzystane podczas kontroli.

Czy kierowca może odmówić podania informacji o spożytym alkoholu?

Tak, osoba badana może odmówić złożenia oświadczenia dotyczącego ilości, rodzaju i godziny spożycia alkoholu oraz informacji o chorobach. Odmowa złożenia takiego oświadczenia nie jest równoznaczna z odmową badania alkomatem.

Czy wynik alkomatu można podważyć po zakończeniu kontroli drogowej?

Tak, wynik badania alkomatem może być kwestionowany również po zakończeniu kontroli, jeżeli istnieją podstawy do podważenia prawidłowości pomiaru lub jego wiarygodności. Znaczenie mogą mieć m.in. dokumentacja badania, dane zastosowanego analizatora oraz inne dowody zgromadzone w sprawie.

Czy brak wydruku z alkomatu oznacza, że wynik badania jest nieważny?

Nie, brak wydruku z alkomatu nie powoduje automatycznie nieważności wyniku badania. Ocena znaczenia takiego braku zależy od sposobu przeprowadzenia i udokumentowania pomiaru oraz całego materiału dowodowego.

Czy można sprawdzić dokumentację alkomatu po kontroli?

Tak, dokumentacja dotycząca konkretnego analizatora może mieć znaczenie przy ocenie prawidłowości pomiaru, w szczególności dane urządzenia wskazane w protokole oraz dokumenty dotyczące jego dopuszczenia lub wzorcowania. Weryfikacja takich dokumentów może być istotna, jeżeli wynik badania jest kwestionowany.

Czy wynik alkomatu może się różnić od wyniku badania krwi?

Tak, wynik badania wydychanego powietrza i badania krwi może być różny, ponieważ są to odmienne metody ustalania zawartości alkoholu w organizmie. Sama różnica wyników nie przesądza jednak automatycznie o błędności któregoś z badań i wymaga oceny w konkretnych okolicznościach.

Czy można prowadzić samochód po pozytywnym badaniu alkomatem?

Po wyniku wskazującym na obecność alkoholu kierowca nie powinien kontynuować jazdy do czasu wyjaśnienia sytuacji i ustalenia, czy może zgodnie z prawem prowadzić pojazd. W zależności od wyniku badania i okoliczności kontroli Policja może podjąć dalsze czynności dotyczące prawa jazdy oraz skierować sprawę do właściwego organu.

Czy po badaniu alkomatem Policja może zatrzymać prawo jazdy?

Tak, w przypadkach przewidzianych w ustawie Policja może zatrzymać prawo jazdy, a informacja o zatrzymaniu jest następnie przekazywana właściwemu organowi. Jeżeli przeprowadzono badanie krwi, wynik tego badania może mieć znaczenie dla dalszych czynności związanych z zatrzymaniem prawa jazdy.

Czy po zatrzymaniu prawa jazdy sprawa zawsze trafia do sądu?

Nie każda sytuacja po kontroli drogowej prowadzi do takiego samego trybu postępowania. W zależności od ustalonego stanu faktycznego i kwalifikacji prawnej czynu sprawa może być prowadzona jako postępowanie w sprawie o wykroczenie albo postępowanie karne, a o dalszym biegu sprawy decydują właściwe organy.