Przymusowy urlop w okresie wypowiedzenia

Tak, pracodawca może zobowiązać pracownika do wykorzystania urlopu wypoczynkowego w okresie wypowiedzenia, zarówno zaległego, jak i bieżącego – pod warunkiem że udzieli go w czasie trwania wypowiedzenia. Inne zasady obowiązują jednak wtedy, gdy pracownik zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia pracy. Sprawdź, kiedy przymusowy urlop jest zgodny z przepisami Kodeksu pracy i jakie prawa przysługują pracownikowi oraz pracodawcy.

Kiedy pracodawca może wysłać pracownika na urlop w okresie wypowiedzenia?

Przepisy dotyczące urlopu wypoczynkowego w okresie wypowiedzenia mają na celu przede wszystkim umożliwienie pracownikowi wykorzystania przysługującego mu urlopu jeszcze przed zakończeniem zatrudnienia. Szczególne zasady obowiązują wyłącznie w czasie trwania okresu wypowiedzenia i nie mają zastosowania po rozwiązaniu umowy o pracę. Jeżeli z przyczyn przewidzianych przepisami wykorzystanie urlopu nie będzie możliwe przed ustaniem stosunku pracy, pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop. Jakie regulacje określają prawa i obowiązki stron w tym zakresie?

Jakie przepisy regulują wykorzystanie urlopu w okresie wypowiedzenia?

Zgodnie z art. 167 (1) kodeksu pracy (prawo pracy) w okresie wypowiedzenia umowy o pracę pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie pracodawca udzieli mu urlopu.

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego oznacza to, że w okresie wypowiedzenia pracodawca ma szczególne uprawnienie w zakresie jednostronnego wyznaczenia pracownikowi terminu urlopu. Pracodawca może udzielić pracownikowi w takiej sytuacji zarówno urlopu bieżącego, do którego pracownik nabył prawo w roku kalendarzowym, w którym ustaje stosunek pracy, jak i urlopu zaległego.

Jaki urlop można wykorzystać w okresie wypowiedzenia?

Pracownik na żądanie pracodawcy ma obowiązek wykorzystać:

urlop za rok bieżący – w wymiarze przysługującym mu za ten rok, czyli w wymiarze proporcjonalnym do okresu zatrudnienia u pracodawcy w tym roku,
urlop zaległy – w pełnym wymiarze, którego pracownik do tej pory nie wykorzystał.

Czy zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy pozwala pracodawcy narzucić urlop?

Inaczej jest jednak w przypadku zwolnienia pracownika z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia. Pracodawca bez porozumienia z pracownikiem a nawet bez jego zgody nie może zwolnić go z obowiązku świadczenia pracy, chyba że obecność pracownika zagrażałaby interesowi pracodawcy (pracownik ma na przykład dostęp do informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa). Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia jest zatem możliwe wyłącznie za zgoda pracownika. Dla uniknięcia nieporozumień i ewentualnych sporów sądowych oświadczenie pracodawcy o zwolnieniu pracownika z obowiązku świadczenia pracy oraz zgoda pracownika powinny być sporządzone w formie pisemnej. Najprościej jest umieścić te oświadczenia od razu w dokumencie wypowiedzenia umowy o pracę.

Czy podczas zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy można jednostronnie udzielić urlopu?

Jeżeli pracownik nie sprzeciwi się zwolnieniu go z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia, wówczas pracodawca nie może jednostronnie skierować pracownika na urlop. W takiej sytuacji pracownik musi zgodzić się na wykorzystanie urlopu wypoczynkowego w okresie wypowiedzenia, w którym dodatkowo jest zwolniony od obowiązku świadczenia pracy.

Przymusowy urlop w okresie wypowiedzenia – najważniejsze zasady

Sytuacja	Czy pracodawca może jednostronnie wysłać na urlop?
Okres wypowiedzenia	Tak – może udzielić urlopu bieżącego i zaległego zgodnie z art. 167¹ Kodeksu pracy.
Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy	Nie – wykorzystanie urlopu wymaga zgody pracownika.
Urlop zaległy	Może zostać udzielony w pełnym niewykorzystanym wymiarze.
Urlop bieżący	Może zostać udzielony proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w danym roku.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o przymusowy urlop w okresie wypowiedzenia

Czy pracodawca może zmusić pracownika do wykorzystania urlopu w okresie wypowiedzenia?

Tak. Zgodnie z art. 167¹ Kodeksu pracy pracodawca może jednostronnie udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego w okresie wypowiedzenia. Dotyczy to zarówno urlopu zaległego, jak i urlopu bieżącego w wymiarze przysługującym do dnia rozwiązania stosunku pracy.

Czy przymusowy urlop w okresie wypowiedzenia obejmuje urlop zaległy?

Tak. Pracodawca ma prawo zobowiązać pracownika do wykorzystania całego niewykorzystanego urlopu zaległego w okresie wypowiedzenia. Dzięki temu po zakończeniu zatrudnienia nie ma konieczności wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, o ile jego wykorzystanie było możliwe.

Czy zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy oznacza automatycznie wykorzystanie urlopu?

Nie. Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy i urlop wypoczynkowy to dwa odrębne rozwiązania. Jeżeli pracownik został zwolniony z obowiązku świadczenia pracy, wykorzystanie urlopu wymaga jego zgody.

Czy pracownik może odmówić wykorzystania urlopu w okresie wypowiedzenia?

Jeżeli pracodawca zgodnie z przepisami udzieli urlopu w okresie wypowiedzenia, pracownik ma obowiązek go wykorzystać. Odmowa może zostać uznana za naruszenie obowiązków pracowniczych.

Co dzieje się z niewykorzystanym urlopem po zakończeniu umowy o pracę?

Jeżeli wykorzystanie urlopu przed rozwiązaniem umowy nie było możliwe, pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy zgodnie z przepisami Kodeksu pracy.